محصولات کشاورزی می بایست از ده ها هزار گونه علف هرز، کرم و حشرات گیاهخوار حفظ شوند. آفت کش گیاهی یک انتخاب هوشمندانه برای استفاده طولانی مدت در زمین های کشاورزی خواهد بود. جوندگان در زمین های کشاورزی سبب آسیب به محصولات غذایی می شوند و استفاده از آفت کش های شیمیایی در طولانی مدت، ارزش غذایی محصول تولید شده را بسیار کم می کند.
تفاوت آفت کش های طبیعی و شیمیایی
آفت کش ها از نوع شیمیایی باعث آلودگی محیط زیست شده و تاثیرات منفی بر سلامت انسان می گذارند. آفت کش های شیمیایی به واسطه ترکیب یک سری مواد شیمیایی خاص و طی پروسه ای طولانی تولید می شوند. آفت کش های زیستی معمولاً طبیعی هستند. برای تولید این آفت کش ها از فضولات حیوانات، باکتری های مفید و همینطور گیاهان سالم استفاده می شود. با یک بررسی ساده می توان متوجه شد که آفت کش های شیمیایی برای محیط زیست و حتی بدن انسان ضرر زیادی دارند.
دسته دیگری با عنوان آفت کش های میکروبی وجود دارند. برای تولید این آفت کش ها نیاز به باکتری، قارچ، ویروس یا تک یاخته است و همینطور می بایست روال آزمایشگاهی آنها نیز طی شود. اگرچه هر یک از مواد فعال به کار رفته برای آفتکش ها، اهداف مخصوص به خود را دارند. مثلاً قارچ هایی وجود دارند که در کنترل علف های هرز مناسب هستند. یک سری قارچ های دیگر نیز وجود دارند که می توانند حشرات خاصی را بکشند. آفت کش های متناسب با زیرگونه های جانوری (Bacillus thuringiensis)، معمولاً پرتقاضا ترین نوع آفت کش میکروبی محسوب می شوند. هر نوع از این باکتری ها شامل یک سری ترکیبات متفاوت از پروتئین ها بوده و می توانند گونه های مختلفی از حشرات را بکشند. معمولا این نوع آفت کش ها به صورت تخصصی برای یک یا چند زیرگونه ی جانوری خاص فزرآوری و ارائه میشوند.
آفت کش گیاهی در یک نگاه
انواع آفت کش های گیاهی به واسطه گیاهان و البته به صورت اضافه شدن مواد ژنتیکی در گیاهان تولید می شوند. در تولید این آفت کش ها محققان ژن پروتئین آفت کش را استخراج می کنند و این ژن به ماده ژنتیکی همان گیاه وارد خواهد شد. در مرحله بعدی گیاه به جای باکتری، یک نوع ماده دیگر تولید می کند که سبب از بین رفتن آفت ها می شود. در واقع آفت کش های گیاهی، سموم طبیعی هستند که می توانند آفات را به واسطه مکانیسم های غیر سمی کنترل نمایند. مثلاً عصاره های مختلف گیاهان معطر سبب می شوند که آفات به تله افتاده و به نوعی از بین بروند. حتی فرمولاسیون برخی از انواع آفت کش های گیاهی به صورتی است که در جفت گیری حشرات موجود در خاک اختلال ایجاد می کند و این امر سبب می شود تا جلوی تکثیر آفت گرفته شود.
استفاده از آفت کش های شیمیایی سرطان زا بوده و در نهایت سبب ایجاد آلودگی محیطی می شود. به این ترتیب شرایطی فراهم شده است تا آفت کش های گیاهی جایگزین انواع شیمیایی شوند. در تولید این محصولات از ترکیبات طبیعی استفاده شده است. آفت کش های طبیعی نه تنها مضر نیستند بلکه کاملاً به صرفه بوده و دوستدار محیط زیست هستند.
انواع آفت کش گیاهی
در تولید انواع آفت کش های گیاهی، بسته به هدف پروژه، یعنی نوع آفت از گیاهان مخصوصی استفاده می شود. مثلاً گیاه اکالیپتوس از دسته گیاهانی است که برای آفات حشرات بالدار و زنبورها بهترین گزینه محسوب می شود. این گیاه در تولید بسیاری از فرآورده هایی که در طبقه بندی آفت کش سالم کشاورزی قرار میگیرند، مورد استفاده است. در خاک های کشاورزی، معمولاً حلزون و سوسک به تعداد زیاد دیده می شود. گیاه فلفل برای از بین بردن این آفت ها بسیار عالی است و بخش مهمی از فرمولاسیون آفت کش طبیعی گیاهی را شامل شده است.
سیر تنها خواص درمانی برای انسان ندارد. این گیاه برای از بین بردن انواع حشرات و آفات خاکزی بسیار مفید بوده و می تواند جلوی تکثیر آنها را بگیرد. از سیر به گونه های مختلف میتوان به عنوان آفت کش، ضد باکتری و ضد قارچ، برای انواعی از گیاهان استفاده کرد. استفاده از سیر در خاک باغ یا باغچه و یا حتی برای حمایت از گیاهان آپارتمانی راهکار مناسبی برای جایگزینی با سموم شیمیایی مضر و قارچ کش ها است، زیرا سیر به شکلی توانمند و متمایز دارای خواصی مانند دفع کننده حشرات، ضد باکتری و ضد است.
به عنوان مثالی دیگر، وقتی زمین کشاورزی، محل زندگی مورچه ها شده و تعداد مورچه ها از حالت طبیعی خارج شده باشد، می بایست از آفت کش های گیاهی بر پایه اسطوخودوس استفاده کرد. این نوع آفت کش ها برای از بین بردن مورچه ها بهترین گزینه محسوب می شوند.
مزایا و معایب آفت کش گیاهی
استفاده از آفت کش گیاهی مزایای زیادی به همراه دارد:
- افزایش بهره وری از زمین های کشاورزی: استفاده از انواع آفت کش های گیاهی سبب افزایش بهره وری قابل توجه از منابع، زمین ها و محصولات کشاورزی خواهد شد.
- کاهش بیماری: مهمترین مزیت آفت کش گیاهی، کاهش بیماری و پیشگیری از روند آسیب آفت کش های شیمیایی به محیط زیست و تحت تأثیر آن پیشگیری از گسترش بیماری ها است.
- کمک به حفظ محیط زیست: فرمولاسیون گیاهی آفت کش های گیاهی در صورتیکه با استانداردهای سالم علوم ژنتیکی سازگار باشند، میتوانند به شکلی مؤثرتر سبب شوند تا آسیبی به محیط زیست، آب و هوا وارد نشود.
- به نظر خیلی از کارشناسان آفت کش های گیاهی در برخی شرایط حاد، توان لازم برای نابودی آفات را ندارند و شاید بتوان این موضوع را از معایب این گروه از محصولات محسوب کرد ولی در پاسخ به این دیدگاه، گروهی دیگر از متخصصین که از تعهد بالاتری نسبت به زیست بوم و محل زندگی انسان برخوردارند، راهکارهایی عملی و واقعی برای حل همه ی مشکلات از طریق تدوین راهکارهای فنی و حقوقی سالم وجود دارد.
به عنوان مثال در صورتیکه محصولات یک باغ در معرض نابودی توسط نوعی آفت مرگبار قرار داشته باشد، به این معنی نیست که برای حل یک مشکل محدود و مقطعی مشکلاتی مترتب و ماندگار خلق کنیم. ممکن است حل مشکل محصولات کشاورزی از روش های طبیعی سالم، پر هزینه تر و پیچیده تر باشند. و البته کشاورزان در این مقطع زمانی حساس که جمعیت جهان رو به ازدیاد است و منابع طبیعی کشاورزی محدودیت خود را دارند، باید از طریق قراردادهای بیمه جلوی خسارت های احتمالی خود را بگیرند و این وظیفه دولت ها است که زیرساخت های لازم را برای این امر مهم فراهم کنند.
آفت کش ارگانیک
آفت کش های ارگانیک، آفت کش هایی هستند که از گونه های طبیعی دستکاری نشده تهیه شده اند. مواد اولیه آفت کش ارگانیک، باید خود نیز ارگانیک باشند.
بر اساس دانشنامه ویکی پدیا کلمه ی ارگانیک در سال 1831 میلادی با مفهوم جدیدی به ثبت رسید که تعریف صریح آن عبارتست از: «بدور از کود و آفت کش شیمیایی»
با این تعریف، این واژه به صورت مستقیم با این مقاله ارتباط پیدا میکند.
جمع بندی
انواع آفت کش گیاهی بر اساس گروه هدف به دسته های حشره کش، قارچ کش، علف کش، لارو کش، جونده کش و … تقسیم می شوند. گونه های گیاهی به کار برده شده برای هر دسته به نسبت دسته دیگر متفاوت است. به طور کلی در تولید آفت کش های گیاهی تلاش هایی صورت گرفته تا از مواد شیمیایی دوری شود و با تغییر ژن در نوع گیاه، این محصولات تهیه و عرضه گردند.