گیاهان خشک و تازه

گیاهان خشک و تازه سرشار از مواد مغذی هستند؛ مصرف آن‌ها برای حفظِ سلامتی در زندگی بشر اهمیت بسیاری داشته و تا اندازه‌ی قابل توجهی در تنوع خواص، گسترده و شگفت انگیز هستند. بهره برداری درست از سبزیجات خشک و تازه نه تنها در نگهداشتِ سلامت مؤثر است، همچنین استفاده از آنها میتواند در درمان و پیشگیری بسیاری از بیماری‌ها نقش آفرین باشد. به همین منظور توصیه می‌شود در رژیم غذایی روزمره از انواع سبزیجات تازه و خشک برای موارد مختلف از جمله آماده سازی خوراک، دم‌نوش و … استفاده کنید.

گاهی بهتر است که از گیاهان خشک و تازه به عنوان دارویی برای بهبود و تسریع روند درمانی خود کمک بگیرید. البته استفاده از هر نوع گیاه نیازمند اطلاعاتی است تا بدانید به چه اندازه، چگونه و در چه زمانی مصرف شود. تنها در این صورت نتیجه مطلوبی خواهد داشت و برای سلامتی شما سودمند خواهد بود. پس در ادامه با ما همراه باشید تا به صورت دقیق‌تر با سرفصل خواص، مزایا و معایب گیاهان خشک و تازه آشنایی پیدا کنید.

بررسی تفاوت‌ گیاهان خشک و تازه

حجم قابل توجهی از بافت گیاهان تازه‌یِ در حال رشد را آب تشکیل می‌دهد، به همین دلیل بعد از جداسازی از ریشه طراوت خود را کم کم از دست می‌دهند و گاهی فاسد یا پژمرده می‌شوند. لذا بهترین راهکار برای حفظ مواد معدنی و ترکیبات مغذی گیاهان، خشک کردن آن‌ها در محیطی سالم، بهداشتی و نگهداری در جای خشک است. پس تفاوت بارز گیاهان خشک و تازه در میزان آب موجود در بافت می‌باشد. همچنین تفاوت‌های رایج دیگری دارند که در ادامه بیان می‌شود.

• میزان ماندگاری

سبزیجات تازه از این جهت که در حال رشد برداشت می‌شوند، بلافاصله یا در مدت زمان کم نهایت یک هفته باید مصرف شود. ولی سبزیجات خشک ماندگاری بیشتری دارد و اگر در شرایط مطلوب یعنی محیط خشک و فاقد رطوبت باشد، مانند روز اول با کیفیت مطلوب قابل استفاده است.

• کالری و ارزش غذایی

بدیهی است که سبزیجات تازه مواد مغذی بیشتری را در خود دارد، ولی زندگی ماشینی موجب شده است که بیشتر مواقع گیاهان خشک را جایگزین کنیم. اما از نظر مقدار کالری میتوان گفت که سبزیجات خشک کالری بیشتری دارند و بهتر است به حد مطلوب در برنامه غذایی استفاده شود. در مورد ارزش غذایی میتوان گفت گیاهان خشک به دلیل از دست دادن آب چگال‌تر و فشرده تر از گیاهان تازه متناظر خود هستند و در هر مقدار از یک گیاه خشک شده در مقایسه با همان مقدار از همان گیاه به صورتِ تازه مقادیر بیشتری از مواد غذایی ارزشمند وجود دارد.

• نحوه مصرف

گیاهان خشک معمولا به صورت آسیاب یا پودری برای موارد مختلف اعم از تهیه سس، دمنوش، مصارف دارویی، طعم دهی به خوراک و … استفاده می‌شود. اما گیاهان تازه بیشتر برای سالاد، انواع ساندویچ، پخت و پز غذاهای سنتی و … کاربرد دارد.

حتما برای شما هم این سوال پیش آمده است که، برای آشپزی گیاهان را به صورت تازه مصرف کنیم یا خشک؟

انتخاب بین گیاهان خشک و تازه، بیشتر بستگی به نوع غذا و سلیقه شما دارد. گاهی استفاده از سبزیجات تازه به هر دلیلی امکان پذیر نیست و گیاهان خشک بهترین انتخاب است تا عطر و طعم غذای شما بی‌نظیر شود. همچنین گاهی لزومی ندارد برای طعم دهی به انواع خوراک، از سبزیجات تازه استفاده شود زیرا ظاهر غذا را برهم می‌ریزد. به همین دلیل اغلب از گیاهان خشک یا ادویه‌جات خوش رنگ و لعاب برای آشپزی استفاده می‌کنیم.

آیا گیاهان خشک جایگزین خوبی برای سبزیجات تازه است؟

اغلب زمانی که سبزیجات تازه در دستورالعمل یک غذا گنجانده شده است، ولی دسترسی و زمان کافی برای تهیه آن موارد امکان پذیر نیست به سراغ گیاهان خشک می‌رویم. این جایگزین کردن گیاهان خشک با تازه، روند طبخ غذا را نیز سرعت می‌بخشد و نتیجه مطلوبی دارد. اما تفاوت‌های اندکی هم وجود دارد که در ادامه تا اندازه ای آنها را بررسی می‌کنیم.

• عطر بی‌نظیر

یکی از مزایای مصرف گیاهان خشک، داشتن عطر بیشتر نسبت به سبزیجات تازه است که هرگز قابل چشم پوشی نیست. زیرا فرآیند خشک شدن باعث غلظت مواد معطر گیاه می شود و حتی در برخی مواقع برای طبخ غذاها، مقدار قابل توجهی عصاره خشک به ترکیبات اضافه می‌کنند.

• تفاوت در طعم

مقدار ماده موثره یا روغن‌های اساسی گیاهان طی روند خشک شدن دچار تغییراتی می‌شود، لذا طعمی متفاوت با سبزیجات تازه دارد. اما اگر به مقدار لازم و با سایر مواد غذایی صحیح ترکیب شود، نتیجه ایده‌ال را به دنبال خواهد داشت.

• مواد مغذی

همانطور که می‌دانید سبزیجات سرشار از آنتی اکسیدان، ویتامین‌ها و مواد معدنی هستند که مصرف آن برای سلامتی و تقویت سیستم ایمنی ضروری است. گیاهان خشک و تازه در حفظ ترکیبات معدنی تا اندازه قابل توجهی نزدیک یکدیگر هستند ولی تأثیرات آنتی اکسیدانی و برخورداری از ویتامین‌های مفید تا اندازه ای تحت تأثیر روند خشک شدن گیاه از بین می‌رود. و بهتر است گفته شود در مقایسه گیاهان خشک با یکدیگر، روند و تکنولوژی خشک کردن گیاه میتواند در میزان حفظ مواد مغذی مؤثر باشد.

مزایای مصرف گیاهان تازه

گیاهان تازه بیشترین مقدار از مواد مغذی را دارد و طعمی فوق‌العاده به انواع غذاهای سنتی و … می‌دهد. میتوان با روش‌های مختلف همچون خشک کردن در آفتاب، خشک کردن با گرمای خفیف یا خشک کردن در فر از گیاهان برای طبخ غذا در همه شرایط استفاده کرد. گیاهان خشک و تازه هر دو از گیاهان زنده به دست می آیند، اما مزایا و تفاوت های اساسی بین آنها وجود دارد که در ادامه به برخی از آنها اشاره می‌کنیم.

• ارزش غذایی

مقدار ماده موثره موجود در گیاهان تازه بسیار بیشتر است و تا حد المقدور مصرف آن بیشتر توصیه می‌شود. فرایند خشک کردن تغییراتی را در بافت گیاهان ایجاد می‌کند که موجب کاهش اندکی از مواد مفید می‌شود اما خواص اصلی گیاه هرگز تغییر نمی‌کند.

• سلامت بیشتر

سبزیجات تازه پیش از استفاده قابلیت شستشو دارد و در مدت زمان کوتاهی بعد از برداشت مصرف می‌شود، لذا کمتر در معرض آلودگی است. اما سلامت گیاهان خشک به دلیل اینکه شرایط مختلفی را برای فرایندهای خشک سازی طی می‌کنند، به کیفیت انجام این فرایندها بستگی خواهد داشت.

• کیفیت مورد اعتماد

کیفیت و تازگی بافت گیاهان تازه با چشم قابل تشخیص است ولی سبزیجات خشک ظاهری متفاوت دارد که تشخیص را سخت‌تر می‌کند. همچنین گاهی نیاز است تا فقط بخشی از گیاه مثل برگ، ساقه، ریشه، گل، بذر را مصرف کنید که تنها در گیاهان تازه قابل جداسازی است.

• هزینه کمتر

هرچند گیاهان تازه از زمان برداشت تا رسیدن به دست مصرف کننده نهایی نیاز به حفظ تازگی، پیشگیری از آسیب، و همچنین بسته بندی مناسب دارند ولی در مقایسه با آماده‌سازی و نگهداری گیاهان خشک هزینه کمتری را ایجاد میکنند، زیرا مراقبت از گیاهان خشک شده اقداماتی را می‌طلبد که معمولا هم زمان‌بر و نیز نیازمند تجهیزات خاص هستند. به همین دلیل ساده فرایند خشک کردن، هزینه را افزایش می‌دهد و گیاهان خشک تقریبا گران‌تر از سبزیجات تازه می‌باشند.

مزایای مصرف گیاهان خشک

همانطور که پیش‌تر گفتیم مصرف سبزیجات، گیاهان خشک و تازه در برنامه غذایی روزمره اهمیت بسیاری دارد، اما زمان رویش و رشد گیاهان با هم متفاوت است. لذا گاهی دسترسی به گیاهان تازه در همه فصول سال امکان پذیر نیست. بهترین راهکار فرآوری و ذخیره سازی گیاهان تازه به صورت خشک است تا بتوانیم در همه روزهای سال به این گیاهان پرخاصیت و خوشمزه دسترسی داشته باشیم.

• ماندگاری بیشتر

گیاهان خشک از نامش هم پیداست که هیچ‌گونه رطوبتی ندارد و میتوان آن را برای مدت‌های طولانی نگهداری کرد. اما گیاهان تازه ای که در حال رشد برداشت می‌شوند به همین دلیل بسیار حساس و با ماندگاری کمتری هستند و باید در زمان درستی مصرف شوند تا پژمرده یا بی‌خاصیت نگردند.

• نگهداری آسان

گیاهان تازه معمولا همراه با ریشه و شاخه و برگ و سایر اندام‌های گیاه، نامنظم بوده و به سادگی نمیتوان آنها را در بسته بندی دلخواه مهار کرد، و معمولا فضای زیادی اشغال می‌کنند، ولی بعد از خشک شدن کم حجم‌تر و سبک شده، به راحتی میتوان آنها را بسته‌بندی کرده و در زمان دلخواه استفاده کرد.

• قابلیت حمل و نقل

گیاهان خشک برای حمل و نقل بسیار مناسب اند. چرا که فضایی خیلی اندک اشغال می‌کنند و در طی مسیر هرگز دچار کپک زدگی یا فساد نمی‌شوند. همچنین به راحتی قابل بسته‌بندی بوده و بر اثر جابه‌جایی فیزیکی یا شرایط جوی مختلف به صورت متعارف هیچ تغییری نمی‌کنند.